این روزها صحبت ازکاهش یا افزایش سرمایه اجتماعی است. سرمایه اجتماعی با توجه به تعاریف جامعه شناسان و اقتصاد دانان اینگونه تعریف شده است :

سرمایه اجتماعی مجموعه ایی منتج شده ازهنجارها و ارزشهای موجود در سیستمهای فکری، علمی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی جامعه است. این ارزشها و هنجارها حاصل تاثیر نهادهای اجتماعی و اقتصادی ما است که دارای ویژگی اعتماد متقابل، تعامل اجتماعی و احساس هویت جمعی و گروهی است.

به عقیده "پیربوردیو" سه نوع سرمایه وجود دارد که سرمایه اجتماعی متاثرازسرمایه اقتصادی است. "زیمل" سرمایه اجتماعی را به معنی داد و ستد در نظر می گیرد. و "مارکس " در کتاب "سرمایه" خود سرمایه اجتماعی را امری ازروی اجبار و ضرورت می داند. به عقیده او سرمایه اجتماعی استفاده ازانرژی جمعی و اتکا به پشتیبانی افراد درمناسبات جمعی است.

آنگونه که امروزه در تحقیقات آمده است، آماروعلائم نشان دهنده روند رو به کاهش سرمایه اجتماعی درایران است. اما آیا به راستی ما با عدم سرمایه اجتماعی و یا کاهش آن در ایران مواجه هستیم؟ 

دیروز( جمعه 9/9/1385 ) از صبح تا نیمه های شب برف می بارید. ترافیک سنگینی که بوجود آمده بود مردم را تا نیمه های شب بلا تکلیف و نگران ساخته بود. منظره گیرافتادن دربرف و عدم حرکت اتومبیها جالب و دیدنی بود. مدتی ازاین وضعیت می گذشت، رانندگان هریک فقط به فکر خلاصی خود ازاین وضعیت بودند کا ناگاه خرد جمعی به مدد آمد. به جای آنکه هر کسی منافع خصوصی خود را درنظربگیرد به فکر منافع جمع افتادند، مردم با کمک هم شروع به هدایت اتومبیلها کردند. ماشینها کنارخیابان پارک شدند و رانندگان تبدیل به راهنماهایی شدند که مسیررا برای رانندگان دیگر بازمی کردند.

ساعت 2.30 بامداد بود. هرچند این وضعیت و رهایی ازآن به کندی صورت می گرفت ولی نتیجه آن برای همه مثمرثمربود.

شرایطی که دراین شب برفی می توانست باعث تصادفات سنگین و یا حتی بروز خشونت گردد تبدیل به اعتماد،همدلی، همکاری و تعاون گشت.

اما چرا درتمام شرایط زندگی ازاین راهکاربهره نمی گیریم.! نتیجه تحقیقات به عمل آمده حاکی از آن است که سرمایه اجتماعی درایران وجود دارد ولی به اشکال دیگر.

" هیاتهای مذهبی و غیررسمی که به صورت خود جوش شکل گرفته اند جایگزین شکل مدنی سرمایه اجتماعی هستند."^*

اما درایران فقط درشرایط بحرانی  و وضعیتهای خاص حس اعتماد و همکاری متبلورمی شود که متاسفانه امروز با کاهش آن روبروهستیم. باید تمهیداتی درنظرگرفت که به روند رو به افزایش این نوع سرمایه کمک کند.

-----------------------------------------------